Atopik Dermatit

Atopik Dermatit nedir?

Sık rastlanan, "egzama türü" kronik bir deri hastalığıdır. Zaman zaman ortaya çıkar, sonra kaybolur. Diğer alerjik hastalıklar gibi geçmişe oranla günümüzde daha sık rastlanmaktadır. 

"Atopik" terimi astım benzeri alerjik durumları tanımlamak için kullanılır. Örneğin "atopik yapıya sahip" derken kişinin her tür alerjik duruma yatkın olduğu kastedilir. 

 

-Sitemizde bulunan atopik dermatit ürünleri için tıklayınız.-

Hastalığın Belirtileri ve Seyri Nasıldır?

Hastalık ailede birden fazla kişide görülebilir, ancak bulaşıcı değildir; bir kişiden diğerine geçmez. Ciltte kızarıklık, kuruma, şiddetli kaşıntı ve dokunmaya hassasiyet gözlenir. Kaşıntı genellikle geceleri daha şiddetlidir ve uykuyu bölebilir. Kaşınıp yırtıldığı taktirde kalıcı izler oluşabilir. 

Belirtiler sıklıkla alın, yanaklar ve saçlı deride başlar. Daha sonra gövdeye dirseklere dize ve bileklerin kıvrımlarına yayılır. Vücutta yalnızca belli bir bölge de etkilenebilir. Cildi kaşımak mevcut belirtileri daha da kötüleştirebilir. 

Belirtileri Atopik dermatitin başlıca belirtisi şiddetli kaşıntıdır. 
Kaşıntı beraberinde kızarıklığı, şişliği, çatlamayı, sulanmayı ve sonuçta kabuklanma ve pullanmayı getirir. 
Kaşıntı genellikle geceleri daha şiddetlidir ve uyuyu bölebilir. 
Belirtilerin görünümü ve yeri hastanın yaşına göre değişir. 
Süt çocukları ve küçük çocuklarda kaşıntı genellikle saçlı deride, yüzde, kolun ve bacakların dış yüzeyindedir. 
Büyük çocuklarda ve erişkinlerde ise kol ve bacakların iç yüzeyleri, dirsek ve dizin arkası tutulur. 
Çoğunlukla ilk cilt belirtileri kırmızı zemin üzerinde küçük pütürcükler (papül) ve içi su dolu kabarcıklardır (vezikül). 
Bu aşamadan sonra lezyonlarda kabalaşma ve soyulma görülebilir. 
Çoğu kişide, hastalığın daha kötü olduğu alevlenme dönemleri ve onları takip eden cildin düzelip tamamen temizlendiği düzelme dönemleri vardır.

Risk faktörleri nelerdir?

Kaşıntı-kaşıma, kaşıntı kısır döngüsü: Cildi kaşımak mevcut belirtileri daha da kötüleştirebilir. Kaşımak cildin daha fazla tahriş olmasına neden olur. Buna kaşıntı-kaşıma siklusu denir. 

Tahriş edici maddeler: Bir kişide atopik dermatit varsa, temas edilen pek çok madde cildi tahriş edebilir. Atopik dermatiti olan kişiler kimyasallar, çözücüler, sabunlar, deterjanlar, parfümler, cilt bakım ürünlerindeki bazı maddeler ve dumandan kaçınmalıdır. 

Giysiler: Giysiler, kullanılan kumaşın dokusundan, neyle yıkandığına kadar pek çok bakımdan atopik dermatit ile ilişkilidir. Yün gibi kaşındırıcı kumaşlar tetikleyici olabilir. Atopik dermatiti olanlar, pamuk ve benzeri yumuşak dokulu ve daha az kaşındırıcı olan kumaşlardan yapılmış giysileri tercih etmelidir. İlk kez kullanılan giysi, çarşaf ve havluların kullanılmadan önce yıkanması yararlı olabilir. Kokulandırılmış deterjan ve yumuşatıcılar da tetikleyici olabilir. Çamaşırları yumuşak bir sıvı deterjanla yıkamak ve gereğinde ikinci kez durulamak yararlı olabilir. 

Alerjiler: Alerjiler atopik dermatite neden olabilir ya da belirtilerini kötüleştirebilir. Atopik dermatit bulgularını kötüleştirebilen alerjenler arasında yiyecekler, mayt (ev tozuna tutunarak yaşayan gözle görülemeyen parazitler), hayvan tüyü, havadaki alerjenler ve kimyasallar sayılabilir. Kişinin alerjisi olduğu madde ile temastan kaçınması alerjik reaksiyonlardan korunmak açısından önemlidir. 

Isı ve nem: Soğuk hava, sıcak, terleme ve aşırı nem atopik dermatit bulgularını kötüleştirebilir. Aşırı sıcak nedeniyle oluşan terleme cildi tahriş edebilir. Öte yandan düşük nem de cildin su kaybetmesine neden olabilir. Bu da cildin tahriş olmasına neden olabilir. 

Çok sıcak havalarda kullanılan klimaların cildi kurutabileceği akılda tutulmalıdır. Öte yandan kış da riskleri artırmaktadır: Soğuk havada nem daha düşüktür ve kışın ısınma amaçlı kullanılan sistemler de havayı kurutur. 

Enfeksiyonlar: Bakterilerin ve virüslerin neden olduğu deri enfeksiyonları (iltihapları) Atopik Dermatiti olan kişilerde normal insanlara göre daha sık görülür. Çünkü döküntülü ya da kaşınmış cilt, mikroorganizmalardan daha kolay etkilenebilir ve iltihap kapabilir. Kişi, genellikle bu durumu -yani var olan cilt sorununun iltihap kaptığını- fakeder. Böyle bir durumda mutlaka bir hekime başvurulmalıdır. 

Kuru cilt: Kuru cilt atopik dermatit bulgularını kötüleştirebilir. Rüzgar, düşük nem, bazı cilt bakım ürünleri, cildi uygun şekilde nemlendirmeden yıkamak, ya da banyo yapmak cildin kurumasına neden olabilir. Bu durumda kaşıntı ve döküntü artabilir. Bunu önlemek için banyo sonrasında cildi yumuşakça kurulayıp, nemlendirici kullanmak gerekir. 

Duygular ve stres: Endişe, öfke gibi duygular ve stres, atopik dermatite neden olmaz ancak var olan kaşıntıyı artırabilir. Kızgınlık, yaşanan sürtüşmeler ve utanma, kızarıklık ve kaşıntı için tetikleyici olabilir. Hem büyük stresler hem de günlük stres hastanın bulgularını kötüleştirebilir ve kaşıntı-kaşınma siklusunu başlatabilir. 

Ayrıca yeterince bilimsel kanıt olmamasına karşın hormonların da hastalık üzerine etkide bulunduğuna işaret eden bazı gözlemler vardır: Örneğin bazı kadın hastalar adet öncesi dönemde belirtilerinin şiddetlendiğini belirtmektedir. Hamile hastaların da yaklaşık yarısının ilk altı ayda bulgularının şiddetlendiği, ancak daha sonraki 3 ayda bulguların azaldığı saptanmıştır. 

Tedavisi nasıldır?

Atopik dermatiti tümüyle ortadan kaldıracak bilinen tedavisi yoktur, ancak uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. 

Tedavinin 4 önemli bileşeni vardır: 
- Hastalığı tetikleyen uyaranların neler olduğunu bilmek. 
- Bu bilgi ışığında nelerden kaçınacağını dikkate alan yaşam biçimi değişiklikleri yapmak. 
- Belirtileri kontrol altına almak ve ilaç tedavisini planlamak üzere bir hekime başvurmak. 
- Hekimin önerilerine uymak ve gerek görürse verdiği ilaçları tam olarak kullanmak. 

Bu yaklaşım hastalığın alevlenmelerini azaltabilir. Ortaya çıkan alevlenmelerin de daha hafif geçmesine ve daha kısa sürede düzelmesine katkıda bulunur. Cilt hekimleri, alevlenmenin şiddetini azaltması ve süresini kısaltması nedeniyle belirtiler başladığında hemen tedaviye başlanmasını önermektedir. 
Hastalığın kontrol altında tutulması ve belirtilerinin azaltılması için kullanılan ilaçlar, hastalığın şiddeti, cildin özellikleri, daha önce kullanılan ilaçlar gibi nedenler ile hastadan hastaya farklılık gösterebilmektedir. Bu nedenle mutlaka bir hekim ile görüşerek tedavinizin planlanmasını sağlayın. Daha sonra da hekimin önerisi doğrultusunda ilaçlarınızı düzenli biçimde kullanın. Kontrollerinizi ihmal etmeyin. 

Atopik dermatitte cilt bakımı için pratik öneriler

Doğru nemlendiricinin seçilmesi 
Nemlendiriciler kuru cildin tedavisinde temeldir çünkü cildi nemli tutarak dış etkenlere karşı korurlar. 
Nemlendirici seçerken bazı noktalara dikkat etmek gerekir: 
Nemlendiriciler losyon ve krem şeklinde bulunurlar. 
Yağlı olmayan kremler ciltten daha çabuk emilirler, giysilerde leke bırakmazlar. 
Bazı nemlendiricilerin kendisi cildi tahriş edebilir. Çünkü bazı nemlendiricilerin içinde koruyucular, vitaminler, üre ve alfa-hidroksi gibi maddeler bulunabilir. Bu nedenle alerjiye neden olmayan (hipoalerjenik) bir nemlendirici seçilmelidir. Sizi izleyen hekim, size en uygun nemlendiricinin hangisi olduğunu bulmanız konusunda sizinle işbirliği yapabilir. 

Pratik öneriler 
Ilık suyla banyo yapın, 5 dakika genellikle yeterlidir. Yumuşak bir sabun veya hekimin önerdiği sabun olmayan bir temizleyici kullanın. 
Banyodan sonra cildi kurulayın ve 3 dakika boyunca bir nemlendirici krem uygulayın. 
Yalnızca hekimin önerdiği sabun, deterjan ve nemlendiricileri kullanın; parfümden kaçının. 
Mümkünse %100 pamuklu giysiler kullanın. Çünkü bu giysiler cildi tahriş eden önemli etkenlerden birisi olan terlemeyi engeller. 
Eğer giysiler yeniyse ilk kez giymeden önce mutlaka yıkayın; cildi tahriş etmemesi için etiketini çıkarın. 
Yün ve kaba dokulu kumaş ve battaniye kullanmaktan kaçının. Eğer mümkünse yün halıları evden uzaklaştırın. Eğer yün bir giysi giyiyorsanız çocuğunuzu kucağınıza alırken omuzlarınıza pamuklu bir örtü koyun. 
Çocuğunuzun odasının çok sıcak olmamasına özen gösterin. 
Kuru ve sıcak odalarda havayı nemlendirmek için nemlendirici kullanın.

 Kaynak: Novartis